PL EN

Bruno Jasieński

Bruno Jasieński

Miasto

posłuchaj
Czyta Wojciech Barczyński, nagranie zrealizowane we współpracy ze Stowarzyszeniem Radiofonia.
przeczytaj
Ciemno. Cicho. Czarno.
Nikt się nie ozwie, nie zbudzi.
Pracuje, pracuje w nocy
MIASTO - FABRYKA LUDZI.
Przewracają się w łóżkach podlotki.
Straszno. Zaparło dech.
Śni im się pierwszy, taki słodki,
Taki bolesny grzech.
Czernieją okna. Wszystko śpi.
Szaaa!... Czyjeś kroki za bramą...
Po burdelach, hotelach, po ch ambrę gamie
Tysiącem tłoków w rytmie krwi
Pracuje gigantyczne Dynamo.
Na kilometry sienników rozparło się Miasto
Wielki, parzący się kurnik.
Będzie miał jutro robotę
Ze swoją armią krościastą
Dyżurny lekarz skórnik.
Po poczekalniach, po lecznicach
Przepastnych jak lejki,
Po ambulatoriach szpitali -
Długie, pstre, nieskończone kolejki,
Jak wielka taśma slucka.
Czarny robociarz i biały bankier
Z bijącym sercem
Czekali.
- N-tak... Twardy szankier.,.
- Sprawa ludzka...

10

A deszcz pada.
Deszcz pada.
Drobniutki.
Aksamitny.
Błękitny.
Powietrzny.
Nad rynsztokiem siadły w szereg smutki.
Płaczą płacz swój odwieczny...
Ulicami chodzi cisza, chodzi.
W czarne okna przez szyby zagląda.
W czarne okna, zamknięte jak groby.
Wspina się na palców koniuszkach.
Twarz do szyb zapotniałych przyciska
I patrzy... –
zwiń

Bruno Jasieński

(ur. 1901 w Klimontowie, zm. 1938 w Moskwie) współtwórca polskiego futuryzmu, poeta i działacz komunistyczny, zamordowany w Moskwie przez reżim stalinowski. Syn lekarza żydowskiego pochodzenia i szlachcianki, nazywał się właściwie Wiktor Zysman (a usynowiony został przez rodzinę Jasieńskich, pozostając jednak pod skrzydłami biologicznych rodziców). Dzieciństwo spędził w rodzinnym Klimontowie, następnie uczył się w szkole powszechnej w Warszawie. W okresie I wojny światowej przebywał w Moskwie. Po powrocie do Polski rozpoczął w 1919 roku studia w Krakowie – początkowo filozoficzne, zmienione na prawnicze (cztery lata później będzie działał już we Lwowie). Tu związał się ze środowiskiem awangardy, a pod wpływem wypadków krakowskich z roku 1923 (gdy w zbrojnych starciach robotników z oddziałami wojska i policji zginęło 18 demonstrantów, a kilkudziesięciu zostało rannych) przyjął światopogląd komunistyczny. Wybór polityczny doprowadził go do całkowitego utożsamienia się ze Związkiem Sowieckim (po okresie paryskim osiadł w roku 1929 w ZSRR), co jednak nie ustrzegło go przed wielką czystką Stalina w latach 30. XX w. Aresztowany w Moskwie w roku 1937, skazany został na śmierć i w dniu ogłoszenia wyroku rozstrzelany.
W Krakowie Bruno (imię przybrane w roku 1920) Jasieński, odrzucony przez Skamandrytów, urządził w 1920 roku pierwszy „poezowieczór” w ramach Niezalegalizowanego Klubu Futurystów „Pod Katarynką” w kawiarni „Esplanada” przy ulicy Krupniczej (róg ul. Podwale). Członkami Klubu byli również Stanisław Młodożeniec, student i poeta, oraz malarz i literat Tytus Czyżewski, znany już dobrze w środowisku artystycznym. Zaraz potem debiutuje w krakowskich „Formistach” (czasopismo redagowane przez Czyżewskiego). Bruno Jasiński mieszkał w Krakowie w domu akademickim przy ulicy Jabłonowskich. Inne jego ówczesne adresy to plac Na Groblach oraz ulica Radziwiłłowska.
zobacz na mapie
Mapa
< przejdź do strony głównej