PL EN

Ilona i Henryka Karmel

Ilona i Henia (stoi) Karmel. Zdjęcie i tekst udostępnione dzięki uprzejmości rodziny

Ilona i Henryka Karmel

Śpiew za drutami

posłuchaj
przeczytaj

Wydawnictwo Austeria, 2015

Ilona Karmel: Życiorys

I. Dzieciństwo
Opowieść zacznie się banalnie
Dzieciństwem prostym i zwyczajnym
Pachnącym mlekiem i kwiatami
Gdy świat był jeszcze taki mały
Zamknięty między cztery ściany.
Opowieść zacznie się przeciwnie
Dzieciństwem jasnym, słodkim, cichym
Gdy świat był jeszcze taki wielki
Kiedy nad światem mi jaśniały
Matczyne ukochane dłonie
A świat był wtedy taki wielki.
Posłuchaj! Był dziecinny pokój
Niebieskie ściany i powała
A gdy za oknem dzień się walał
Łączyło niebo się z sufitem
I wszystko było wkrąg błękitem
[...]
Dzień był pogodny, uśmiechnięty
A cudów mieścił w sobie tyle
Po prostu trudno je spamiętać.
Matyczny pokój (blado lila)
Kraj skrywał znów odmiennych czarów
Schowany w głębi wielkich szuflad
Wśród wstążek, tiulow i woalów
Koronek żołtych (ecri), słowo
Pachnące walcem i fiołkami
W wachlarzu (mocno połamanym)
Zdobnym, wierzajcie mi! piórami
Strusia. W jedwabiach taftach, aksamitach
Ach, słowo tego nie wyraził!
[...]
.................................................................
Ja wiem, na Długiej pod szesnastym
Wtłoczony między inne domy
Stoi wciąż jeszcze nie wzruszony
Dzieciństwa dom. Na plantach klony
Kwitną i znowu opadają
I tylko nie wiem jak się stało
Dzieciństwo nagle przeminęło
I nie wiadomo gdzie zniknęło
Świat wokół skurczył się i zmalał
I nic jest już tajemnicą
Z pogromu czasu nie ocalał
Rusałek ludek bladolicy
Krasnole, elfy, a szuflada
Już nie jest czarow źrodłem,
Zwolna legendy kwiat opada
I coraz ciężej, coraz trudniej.(…)

Henryka Karmel: Do maleńkiej Madelon 

Dlaczegoś smutna, Madelon -
Maleńka, blada Madelon, 
Dlaczego oczy Twoje płaczą?
Czy tango przywiało Twym snom
Słodkie wspomnienie z Toulon,
Serce załkało rozpaczą?

Ty przecież nie wiesz, Madelon,
Maleńka, blada Madelon,
Nieznana, bliska i daleka,
Nie wiesz, jak dobrze mieć dom. 
Gdzieś w ukochanym Toulon,
W którym ktoś tęskni i czeka. 

Więc się uśmiechnij, Madelon,
Maleńka, blada Madelon,
Siostro ma bliska - daleka.
Za domem płaczesz? Wszak on
Czeka na Ciebie w Toulon.
Ja - na nic, i mnie nic nie czeka.

Wydawnictwo Austeria, 2015

zwiń

Ilona i Henryka Karmel

Siostry Karmel były wychowankami hebrajskiego gimnazjum w Krakowie, uczennicami wybitnego pedagoga, poety, humanisty, Juliusza Feldhorna. Mieszkały z rodzicami przy ul. Długiej 16, a później przy ul. Józefa 1. W 1942 roku znalazły się w krakowskim getcie, a następnie w obozie w Płaszowie. W 1943 roku zostały wywiezione do obozu w Skarżysku-Kamiennej, rok później przewiezione do obozu w Lipsku. Po zakończeniu wojny spędziły dwa lata w Sztokholmie na leczeniu i rehabilitacji zapewnionej jej przez Szwedzki Czerwony Krzyż. W 1947 roku zadebiutowały napisanym wspólnie tomem poetyckim "Śpiew za drutami", opublikowanym w 1947 roku w środowisku żydowskich imigrantów z Polski pod imprintem 'American Friends of “Our Tribune.”'. W 1948 roku Henryka wyjechała do Stanów Zjednoczonych. Ilona poszła w jej ślady rok później. Henryka wyszła za mąż za swojego kolegę szkolnego, Leszka Wolfa. Wydała powieść autobiograficzną "Baderowie z ulicy Jakuba" i - tuż przed śmiercią - drugą powieść pt. "Marek and Lisa: A Love Story". Zmarła nagle w 1984 roku. Ilona wyszła za mąż za wybitnego naukowca, filozofa austriackiego pochodzenia, Hansa Zuckera, i zamieszkała w Bostonie. Ukończyła Radcliffe College (college dla kobiet Uniwersytetu Harvarda), a później uczyła kreatywnego pisania na Massachusetts Institute of Technology. Dla jej upamiętnienia co roku przyznawana jest nagroda literacka jej imienia. Wydała bardzo znaną swego czasu powieść "Stefania", a potem jeszcze jedną - "Estate of Memory", która została uznana za jedną z najważniejszych relacji opisujących doświadczenia Żydówek podczas Holokaustu. W Bostonie prowadziła też warsztat literacki. Zmarła 30 listopada 2000 roku w Belmont w stanie Massachusetts.

zobacz na mapie
Mapa
< przejdź do strony głównej