PL EN

Janina Katz

Fot. z Archiwum Duńskiego Instytutu Kultury.

Janina Katz

Pucka

posłuchaj
Czyta Marta Meissner, nagranie zrealizowane we współpracy ze Stowarzyszeniem Radiofonia.
przeczytaj
Fragment udostępniony dzięki uprzejmości wydawnictwa Czarna Owca. Tłumaczenie: Bogusława Sochańska.

Rzuca ostatnie spojrzenie na dom, w którym mieszka, i podnosi rękę, pozdrawiając prostytutki odpoczywające w bramie. To solidny dom, zbudowany w latach trzydziestych. Ale na prawo od wyjścia zaczyna się jedna wielka nędza: stara żydowska dzielnica z podupadłymi domami stojącymi wokół dużego placu, który trzy razy w tygodniu zamienia się w targ. Można tam kupić kwaśną śmietanę – żółtawą i tłustą, a nie rozcieńczoną wodą, jak w państwowych mleczarniach – kalafiory, twaróg, a czasem także kurczaki. To chłopki z okolicznych wsi przyjeżdżają tu sprzedać wszystko, co mają do sprzedania. Pucka najbardziej miałaby ochotę zawrócić i pobiec na targ; bardzo lubi ten wiejski zapach, a raczej smród, jaki w dni targowe unosi się nad placem. Mogłaby potem odwiedzić stary żydowski cmentarz obok małej synagogi, położyć się w gęstej, nigdy nie koszonej trawie, która prawie zakrywa zapadające się macewy, i przywitać się z cieniem samotnej, przywiązywanej każdego dnia do innego kamienia kozy, która pewnego dnia znikła.

Plac sprawia wrażenie, jakby nic nie łączyło go z resztą miasta, żyje swoim własnym życiem. Jeden z domów jest tak zrujnowany, że klatka schodowa wyrasta z niego i wznosi się nad podwórkiem niczym wieża, zupełnie jak na surrealistycznym obrazie. Można wejść do tego domu, cuchnącego jak wszystkie tutejsze domy uryną i gotowaną kapustą, można ostrożnie wspiąć się na schody (nie na poręczy) i stanąć na ostatnim stopniu. Patrząc przed siebie, można dojrzeć renesansową synagogę, w której kilkunastu malarzy urządziło sobie pracownie. Pucka zna niektórych z nich.

Fragment udostępniony dzięki uprzejmości wydawnictwa Czarna Owca. Tłumaczenie: Bogusława Sochańska.
zwiń

Janina Katz

(1939–2013) – pisarka, poetka, tłumaczka i krytyczka literacka. Urodziła się 2 marca 1939 roku w rodzinie żydowskiej w Krakowie. Studiowała polonistykę i socjologię na Uniwersytecie Jagiellońskim, publikowała w „Życiu Literackim” i „Twórczości”. W wyniku antysemickiej nagonki wyjechała z Polski w 1969 roku i zamieszkała w Kopenhadze. Pisała po duńsku, wydała pięć powieści, dwanaście tomów poetyckich i dwa tomy opowiadań. Tłumaczyła na język duński poezję (m.in. Wisławy Szymborskiej, Zbigniewa Herberta i Ewy Lipskiej) i prozę (Sławomira Mrożka i Tadeusza Konwickiego). Była laureatką wielu prestiżowych nagród literackich w Danii. W autobiograficznej powieści Pucka opisywała Kraków lat 60. z czułością i nostalgią. Zmarła 18 października 2013 roku w Kopenhadze. Na nowym cmentarzu żydowskim przy ul. Miodowej w Krakowie znajduje się tablica poświęcona Marii i Stefanowi Kapłańskim, którzy podczas II wojny światowej przez ponad trzy lata ukrywali Janinę Katz w swoim domu w Dobczycach.
zobacz na mapie
Mapa
< przejdź do strony głównej