PL EN

Józef Tischner

Józef Tischner

Historia filozofii po góralsku

przeczytaj
Na pocątku wsędy byli górole, a dopiero potem porobiyli się Turcy i Zydzi. Górole byli tyz piyrsymi „filozofami”. „Filozof” to jest pedziane po grecku. Znacy telo co: „mędrol”. A to jest pedziane po grecku dlo niepoznaki. Niby, po co mo fto wiedzieć, jak było na pocątku? Ale Grecy to nie byli Grecy, ino górole, co udawali greka. Bo na pocątku nie było Greków, ino wsędy byli górole.

Bedym teroz opowiadoł, jak było

naprowde z tymi mędrolami.
Cystóm prowde bede godoł.
Niby, jaki byk mioł interes, coby śklić?


Ale Grecy to nie byli Grecy, ino górole,
co udawali greka. Bo na pocątku nie było
Greków, ino wsędy byli górole.
zwiń

Józef Tischner

(1931-2000) – ksiądz katolicki, filozof, teolog, publicysta, kapelan Solidarności, popularyzator języka i kultury góralskiej. Ksiądz Tischner urodził się w rodzinie góralskiej na Podhalu. Pomimo pierwotnego sprzeciwu ojca, postanowił zostać kapłanem i wstąpił do archidiecezjalnego wyższego seminarium duchownego w Krakowie w 1949 roku. Był dziekanem Wydziału Filozofii na Papieskiej Akademii Teologicznej (obecnie Uniwersytet Papieski im. Jana Pawła II). W latach 80-tych ks. Tischner był kapelanem Solidarności. Podczas swojej pielgrzymki do Polski w 1987 roku papież Jan Paweł II powiedział, że właśnie Tischner najlepiej oddaje etos Solidarności. Jego kazania oraz teksty filozoficzne jak Etyka solidarności czy Myślenie według wartości miały olbrzymi wpływ intelektualny dla polskiego opozycji antykomunistycznej. Ks. Tischner oraz Leszek Kołakowski byli filozofami, którzy najbardziej zainspirowali Solidarność. Słynne powiedzenia ks. Tischnera (jak np. Jeszcze nie widziałem nikogo, kto stracił wiarę, czytając Marksa, za to widziałem wielu, którzy stracili ją przez kontakt z księżmi czy Nie prowdy sukoj ino kolegów) są powszechnie znane w Polsce. Jego Filozofia dramatu, która używa dzieł Szekspir, Dostojewskiego oraz innych do wytłumaczenia relacji międzyludzkich i etyki uważana jest za jedną z najważniejszych polskich książek filozoficznych. Z kolei bestseller Historia filozofii po góralsku jest humorystyczną historią filozofii obficie korzystającą z dialektu oraz dowcipów góralskich. W latach 90-tych ks. Tischner napisał wiele artykułów o potrzebie etyki w polskiej drodze do demokracji i kapitalizmu i krytykował niektórych przedstawicieli Kościoła w Polsce za zbytnie skupianie się na sprawach doczesnych. Choć ks. Tischner umarł w 2000 roku po wykańczającej walce z chorobą nowotworową, jego spuścizna jest jak najbardziej żywa w dzisiejszej Polsce. Co roku wydawane są liczne tomy zawierające jego teksty filozoficzne oraz dzieła biograficzne. Natomiast tischnerowskie aforyzmy nadal są często cytowane w polskim dyskursie publicznym, także przez niekatolików i nawet niewierzących antyklerykałów.
zobacz na mapie
Mapa
< przejdź do strony głównej