PL EN

Seweryn Udziela

Fot. J. Mien, fotografia przekazana dzięki uprzejmości Narodowego Archiwum Cyfrowego

Seweryn Udziela

Krakowiacy

posłuchaj
Czyta Juliusz Chrząstowski, nagranie z archiwum Radia Kraków
przeczytaj
Fragment udostępniony dzięki uprzejmości wydawnictwa Bona

Krakowiak jest wzrostu średniego, barczysty, muszkularny, krępy, z piękną kształtną głową, twarzą o łagodnych rysach, oko ma niebieskie, a nos wydatny. Włosy zawsze jasne u dzieci, później ciemnieją, stąd jest tutaj więcej szatynów.

Starsi mężczyźni noszą włosy długie, opuszczone na kark, nad czołem równo obcięte, i wąs piękny, ale brody golą. Dawniej często golili także i wąsy. Rysy ich twarzy są przystojne; może niekiedy mężczyźni ładniejsi od kobiet. Wyraz twarzy i oczu roztropny i żywy.

Lud przywiązany do miejsca rodzinnego. To też opuszcza je niechętnie, tylko w ostateczności, gdy już tutaj nie może zarobić na kawałek chleba. Ziemię ukochał nadewszystko; broni swego zagonu od uszczuplenia i marzy o tem, jakby go powiększyć przez dokupienie większego lub mniejszego kawałka roli czy łąki. Najbiedniejszy Krakowiak całe życie wzdycha do własnej skibiki ziemi. Jest pracowity, wytrwały na trudy, oszczędny i trzeźwy, aby się dorobić większego mienia, ale znowu z drugiej strony jest gościnny i lubi się pokazać.

Krakowiacy są bardzo nabożni, wykonują ściśle wszystkie praktyki religijne, przestrzegają postów, w dni świąteczne zapełniają świątynie Pańskie, procesjami licznemi odwiedzają okoliczne miejsca odpustowe, choćby o mi kilkanaście odległe. Szczególnie odpusty w Częstochowie, w Kalwarji Zebrzydowskiej i w licznych kościołach krakowskich ściągają tłumy ludu krakowskiego nawet z najdalszych okolic. Nie żałują też nikdy grosza na potrzeby kościoła. To też na religijności oparta i moralność u ludu tego jest duża.

Krakowiak jest cierpliwy, zdolny i żywy , światlejszy od innych, wyraża się jasno i zrozumiale, lubi muzykę, tańce i śpiew. Śpiewa i przy pracy i przy zabawie i łatwo tworzy okolicznościowe śpiewki.

Kocha się w koniach, od dziecka jeździ konno i lubi taką jazdę; w wojsku ułan z niego wyborny a jazda krakowska należała zawsze do celniejszych.

Kocha swój kraj, jest odważny, a ilekroć wróg zagrażał ojczyźnie, Krakowiak porywał zawsze za broń i bił wroga, znosząc wytrwale wszelkie trudy wojenne.

Fragment udostępniony dzięki uprzejmości wydawnictwa Bona
zwiń

Seweryn Udziela

(1857-1937) – etnograf i popularyzator folkloru małopolski. Urodził się w Starym Sączu, od 1900 roku mieszkał w podkrakowskim Podgórzu. Od młodości kolekcjonował wyroby sztuki ludowej. Wierzył, że to jedyny sposób, aby ocalić przed zniszczeniem i zapomnieniem bezcenną kulturę etnicznej ludności Galicji. Dzięki jego staraniom i zbiórkom pieniędzy w 1911 roku powstało w Krakowie Muzeum Etnograficzne, którego był dyrektorem aż do śmierci. Wiele cennych eksponatów, które można oglądać do dziś, Muzeum zawdzięcza prywatnym zbiorom swojego założyciela. (ms)

 

zobacz na mapie
Mapa
< przejdź do strony głównej