PL EN

Tadeusz Pankiewicz

Apteka pod Orłem, Tadeusz Pankiewicz wraz z Aurelią Danek i Heleną Krywaniuk. Autor nieznany, ok. 1942 r.

Tadeusz Pankiewicz

Apteka w getcie krakowskim

przeczytaj
Z chwilą likwidacji getta istnienie apteki straciło właściwie sens. Zdawało mi się, że zostałem po tych dwu i pół roku życia w getcie jakby wysiedlony również do kraju wymarłych, do miasteczka opróżnionego z ludzi, gdzie kroki zabłąkanego na zamarłych ulicach budzą uczucie strachu, gdzie widok spotkanego człowieka przejmuje dreszczem. Na tak rojnych jeszcze kilkadziesiąt godzin temu ulicach i w tylu tak gęsto zamieszkanych domach zapanowała pustka. Powiew śmierci przeszedł ulicami, zaglądając do każdej kamienicy, do każdego mieszkania. Nie ma chyba pokoju w byłym getcie, który by nie był świadkiem potwornych zbrodni. Przez to wymarłe miasteczko, przez jego puste ulice szedłem po dwu dniach przymusowego siedzenia w aptece, wsłuchany w odgłos mych kroków. Wielu jest ludzi, którzy byli świadkami najbardziej makabrycznych scen, wielu, którzy przeżyli życie potworne, ale chyba niewielu, którzy podobne odnieśli wrażenie, jak ja owego dnia, bezpośrednio po wysiedleniu, idąc wymarłymi, pełnymi trupów i zastygłej krwi ulicami byłego getta.
zwiń

Tadeusz Pankiewicz

(1908-1993): Farmaceuta, Sprawiedliwy wśród narodów świata, pamiętnikarz. Jako absolwent Uniwersytetu Jagiellońskiego, Pankiewicz przejął po swoim ojcu Aptekę Pod Orłem w 1933 roku na Podgórze. Dwa lata po inwazji hitlerowskich Niemiec na Polskę w 1939 roku, okupanci zaczęli obławę ok. 80 tysięcy krakowskich Żydów i stworzyli getto na Podgórzu. Pankiewicz przekonał Niemców, by pozwolili mu kontynuować działalność apteki w getcie. Wraz ze swoimi farmaceutkami, Pankiewicz był jednym z nielicznych nie-żydowskich Polaków, którym wolno było przekraczać mury getta. Pankiewicz prawdopodobnie był jedyny Polakiem, który był świadkiem likwidacji getta przez Niemców w 1943 roku. Jego apteka była źródłem nadziei dla wielu Żydów zamkniętych w getcie. Wielu z nich otrzymało od Pankiewicza lekarstwa niezbędne do przeżycia, na ogół za darmo, a jego apteka służyła jako miejsce przepływu ludzi, żywności oraz informacji z getta. Aptekarz także przekazywał Żydom uciekającym z getta farby do włosów, a dzieciom środki uspokajające na obławy Gestapo. W aptece także przechowywano Tory i inne żydowskie przedmioty sakralne, które tam ukrywali mieszkańcy getta z nadzieją odebrania ich po wojnie. W 1983 roku Instytut Jad Waszem w Izraelu przyznał mu tytuł Sprawiedliwego wśród narodów świata. Po wojnie był świadkiem podczas procesów hitlerowskich zbrodniarzy wojennych w Norymberdze. Laureat Nagrody Bookera, australijski powieściopisarz Thomas Keneally, autor słynnej książki Lista Schindlera, tak opisał Pankiewicza w rozmowie z „New York Times’em”: „Spośród wszystkich ocalałych, z jakimi rozmawiałem, nazwisko Pankiewicza świeciło.” W 1947 roku Pankiewicz wydał wspomnienia o mrocznych latach okupacji pt. Apteka w getcie krakowskim. Wydana po polsku, przetłumaczona na hebrajski i na angielski. Książka opisuje getto krakowskie i doświadczenia jego mieszkańców oraz odważne działania Pankiewicza i jego współpracowników. Polskie wydanie było wielokrotnie wznawiane, obecnie należy do kanonu książek o Zagładzie Żydów. Obecnie Apteka Pod Orłem jest muzeum upamiętniającym zarówno bohaterstwo Pankiewicza i przedstawiającym historię krakowskiego getta.
zobacz na mapie
Mapa
< przejdź do strony głównej