PL EN

Wincenty Kadłubek

Rycina z XIX wieku, autor nieznany

Wincenty Kadłubek

Kronika polska

posłuchaj
Czyta Szymon Kloska, nagranie zrealizowane we współpracy ze Stowarzyszeniem Radiofonia
przeczytaj
Przekład z łaciny: Brygida Kürbis

O Smoku Wawelskim

Był w załomach pewnej skały okrutnie srogi potwór, którego niektórzy zwać zwykli Holofagusem – Całożercą. Żarłoczności jego każdego tygodnia według  wyliczenia dni należała się określona liczba bydła. Jeśliby go mieszkańcy nie dostarczyli, niby jakichś ofiar, to byliby przez potwora pokarani utratą tyluż głów ludzkich. [Książę] Grakch, nie mogąc znieść tej klęski, jako że był względem ojczyzny tkliwszym synem niż ojcem względem synów, skrycie synów wezwawszy, przedstawił [im swój] zamiar, radę przedłożył:

„(…) Wam przeto, wam, naszym ulubieńcom, których tak jednego, jak i drugiego wychowaliśmy według naszych umiejętności, wam wypada uzbroić się, aby zabić potwora, wam przystoi wystąpić do walki z nim, ale nie wystawiać się [zbytni], jako że jesteście połową naszego życia, którym należy się następstwo w tym królestwie.”

Na to oni: „Zaiste, można by nas uważać za zatrutych pasierbową nienawiścią, gdybyś nam pożałował tak chlubnego zadania! Do ciebie należy władza rozkazywania, do nas – konieczność posłuchu.”

Gdy więc doświadczyli po wielokroć otwartej męskiej walki i daremnej najczęściej próby sił, zmuszeni zostali wreszcie uciec się do podstępu. Bowiem zamiast bydląt podłożyli w zwykłym miejscu skóry bydlęce, wypchane zapaloną siarką. I skoro połknął je z wielką łapczywością Całożerca, zadusił się od buchających wewnątrz płomieni.

Przekład z łaciny: Brygida Kürbis
zwiń

Wincenty Kadłubek

(ok. 1150/1160–1223) wywodził się rodu możnowładczego Lisów lub Łabędziów. Niewiele wiemy o jego życiu. Zdobył znakomite wykształcenie prawnicze w czasie studiów na uniwersytecie w Bolonii we Włoszech lub w Paryżu (dlatego nazywano go mistrzem – magistrem). Po powrocie zamieszkał w Krakowie, zapewne na Wawelu. Przez wiele lat był członkiem kapituły krakowskiej i pracownikiem kancelarii księcia Kazimierza Sprawiedliwego. W latach 1208–1218 był biskupem krakowskim. W 1764 roku został ogłoszony błogosławionym Kościoła katolickiego.

Jest autorem łacińskiej Kroniki polskiej,opisującej historię państwa od legendarnych początków aż do 1202 roku. Jest ona nie tylko cennym źródłem historycznym, ale też wartościowym dziełem literackim. Kronika ta była przez wiele wieków oficjalnym podręcznikiem historii Polski. To Mistrz Wincenty jako pierwszy opowiedział legendy o założycielu Krakowa księciu Kraku (którego nazywa Grakchem), jego córce Wandzie i Smoku Wawelskim.(jn)

zobacz na mapie
Mapa
< przejdź do strony głównej